نقد و نگاهی به فیلم بدون تاریخ بدون امضا

بدون,, تاریخ, بدون,, امضا, زاییده هژمونی فیلم, های موسوم به اجتماعی، سالهای اخیر در سینمای ایران است. بطوری که رد پای / شاه بیت و با اندکی مسامحه سرچشمه این جریان ،یعنی جدایی نادر از سیمین در آن مشهود است .

کاوه نریمان پزشکی مسئولیت پذیر است که تحت تاثیر یک تصادف با خانواده ای از طبقه فرو دست در یک بزنگاه اخلاقی قرار می گیرد.مرگ کودک در اثر خوردن مردار مرغ خریداری شده توسط پدر بوده یا تصادف جزئی با او؟آیا این تصادف همان تصادم استعاری این دو طبقه نیست که در آن نریمان ها متضرر بخشش و خوش قلبی خود می شوند؟در تمام طول فیلم, فیلم,ساز از مخاطب می خواهد به حال طبقه محل زیست امیر علی دل بسوزانیم، فیلم,ساز همه غرور،عزت و شرف طبقه فرودست را نردبان خود و فیلم,ش می کند." دیشب بعد از چهار -پنج سال بردمش بیرون" ، "من اگه غیرت داشتم بچه مو نمی کردم زیر خاک" ،ندای عذاب وجدان طبقه فرادست در ناکامی امیرعلی ها.

امیر علی و خانواده اش سوژه تزکیه و پالایش طبقه فرادست می شود،مثل اعتراف یک مومن کاتولیک که یا بیرون آمدن از اتاق تاریک تزکیه نفس،همه گناهانش یکجا بخشیده می شود.جلیلوند و اثرش نقش آن اتاقک تاریک را دارند و کاوه نریمان نمود طبقه گناهکار."بخشیده خواهیم شد به یقین ، فیلم, ها بی واسطه با خدا سخن می گویند"اما رهیافت این همه چیست؟ آیا« بدون,, تاریخ, بدون,, امضا,» که نامش هم نماد درونمایه متظاهرانه اش است،در بیان هنری و یا آنچنان که خود می گوید،اصلاح جامعه اش عقیم می ماند؟

برای جنبه هنری اش که اگر جوایز را ملاک موفقیت قرار دهیم،فیلم نسبتا موفقی است و اگر نه تجربه ای که نمونه بهترش را سالها پیش دیده ایم و در بهترین حالت یک کپی خوب از پرتره فرهادی از اجتماع اش و از جنبه اصلاح گرا ش در بهترین حالت دلسوزی و ترحم طبقه ای بر طبقه دیگر را نصیب امیرعلی ها می کند،طبقه ای که مقصرند برای خوردن گوشت مردار ارزانتر و با روشن شدن چراغ سینما ،طبقه نریمان و جلیلوند می توانند سرشان را بالا بگیرند که باز هم توانسته اند مسئولیت انسانی خود را به نحو احسنت انجام دهند .آیا نریمان همان نقشی نیست که فیلمساز بشکلی استعاری برای خودش در اجتماع اش متصور است؟

قطعا حداقل تاثیر این فیلم برای هم قطاران طبقاتی مولف است که برای یک شب هم که شده سر آرام روی بالشت بگذارند و بدون,, خانواده "پام" ها ،هم آغوش خوابی خوش شوند.و با بر آمدن خورشید پدر امیر علی می ماند با کابوس های واقعی و عذابی وجدانی که فیلمساز نصیبش کرده است.و البته این امید که نریمان دیگری با بازوهای برآمده از مسئولیت پذیری از میان آتش گذر کرده ،به دادش برسد.

پایگاه فیلمنامه...